Fysisk bagasje

Martin Bekkelund ser ut til å meina at digitale produkt har for mykje “slagg” i seg:

Det er ikke lett å gi et entydig svar, men et av svarene er åpenbart at man sliter med å frigjøre seg fra det gamle tankesettet. At vi ønsker å digitalisere det vi har fysisk, uten å se hvilke muligheter digitaliseringen byr på.

Han har sjølvsagt eit poeng, og det er når utgjevar bruker døme frå den fysiske eksemplarøkonomien for å grunngjeva latterlege brukarsperrar (DRM) for digitale media.

Ved sidan av det trur eg at “sjanger” (eller format, nokon får tilgje meg om eg er upresis her) er eit svar. Den fysiske/ikkje-digitale utgjevingshistoria har gjeve oss ei rekkje sjangrar som forfattarar, musikarar, komponistar og filmskaparar finn meining i å ytra seg innan, til dømes:

Roman, novelle, pamflett, monografi, avhandling, artikkel, oppslagsverk, avis, tidsskrift, artikkel, reportasje, lesarbrev, kommentarspalte, film, kortfilm, tv-serie, miniserie, singel, låt, album.

Alle desse sjangrane har skapt rammer for å uttrykkja seg, i vekselverknad med format og lyttar-, sjåar- og lesarsituasjonen. Forsøka på å utfordra sjangeren (td. bryta lineæriteten) gjev berre meining forstått på bakgrunn av sjangeren.

Så, difor, har vi mykje bagasje frå fysiske utgjevingsformat. Vi treng sjangrane som vi har fått derifrå. Utan slik sjangrar kan vi knapt skapa innhald og meining. Digitale format har gjeve oss nokre nye (til dømes filmklypp - eg sluttar aldri å verta overraska over at dotter mi på fem tykkjer det er artigare å sjå Barne-TV som små filmklypp på nrksuper.no enn som ei samanhengane forteljing). Denne teksten er eit sjølvrefererande døme på ein annan ny sjanger.

Eg greier ikkje sjå at det gamle tankesettet er noko det, nødvendigvis, skal vera så bra for innhaldsprodusentane å frigjera seg frå.